Uznanie długu.

Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 2 k.c. uznanie roszczenia występuje w każdym wypadku wyraźnego oświadczenia woli lub też innego, jednoznacznego zachowania się dłużnika wobec wierzyciela, z którego wynika, że dłużnik uważa roszczenie za istniejące. Tak więc jedynie wówczas, gdy oświadczenie o potwierdzeniu zobowiązania zostało złożone wobec wierzyciela w sposób niebudzący wątpliwości, można mówić o uznaniu roszczenia.
Za taką czynność nie można uznać ogólnego pisma dłużnika, gdyż zazwyczaj nie będzie ono zawierało skonkretyzowanego stanowiska w sprawie długu – tak co do wysokości, jak też tytułu, na podstawie którego doszło do powstania długu.
Oczywiście pomijamy w omawianej sytuacji istnienie zwyczajowo przyjętych w obrocie gospodarczym dokumentów przede wszystkim faktury, najlepiej podpisanej przez odbiorcę lub innego dokumentu potwierdzającego nie tylko sprzedaż towarów lub usługi, ale również określającego cenę, sposób i termin zapłaty.
Dochodzenie należności przed sądem w sytuacji braku podstawowej dokumentacji może być oparte o odmienne, niż wskazano powyżej dokumenty, jednak muszą one spełniać określone wymogi, aby mogły zostać uznane za dokument umożliwiający dochodzenie należności.
Przyjmuje się, iż jednym z takich dokumentów jest pisemne potwierdzenie salda, jednak zgodnie z powszechnym orzecznictwem potwierdzenie przez dłużnika salda zobowiązań jest uznaniem niewłaściwym, rozumianym jako ogólne przyznanie przez dłużnika wobec wierzyciela do istnienia długu.
Uznanie niewłaściwe, stanowiąc swego rodzaju oświadczenie wiedzy, zawiera pewne elementy oświadczenia woli pozwalające na stosowanie wobec niego odpowiednich przepisów o czynnościach prawnych.

Zachowanie dłużnika polegające na potwierdzeniu salda stanowi de facto uznanie roszczenia rodzącego skutki określone w art. 123 § 1 pkt 2 k.c., o ile sam dokument salda w sposób jednoznaczny, bezsporny definiuje wszystkie elementy przesądzające o tym, że zdefiniowanie długu, jego podstawy, wysokości, terminu jest możliwe.
Podobny charakter będą miały również wszelkie inne dokumenty funkcjonujące w obrocie gospodarczym, ugody pozasądowe zawierane pomiędzy stronami, prośby o rozłożenie na raty, inne.
Istotą tego rodzaju dokumentów są jednak te elementy, które w sposób jednoznaczny wskazują, jakiego rodzaju długu dotyczą. Należy unikać przy sporządzaniu tego rodzaju dokumentów sformułowań ogólnych, niejednoznacznych, co w szczególności może mieć znaczenie, gdy pomiędzy stronami współpraca trwa długi czasu i wytworzono dużą liczbę faktur czy innych dokumentów.

Niektóre zachowania dłużnika – zapłata części długu, odsetek za opóźnienie w zapłacie należności głównej, udzielenie zabezpieczenia wierzycielowi mogą również być interpretowane jako zachowania potwierdzające uznanie długu. Obowiązujące przepisy nie zawierają żadnego katalogu przykładowych zachowań, które stanowić będą uznanie długu, dlatego należy być wyjątkowo precyzyjnym przy podpisywaniu jakichkolwiek porozumień z dłużnikiem.
Uwagi powyższe dotyczą, jak wskazano, tak zwanego uznania niewłaściwego, stanowiącego słabszą podstawę dochodzenia należności przez wierzyciela.

Powyższe ma również inne znaczenie praktyczne, gdyż zgodnie z art. 123 k.c. bieg przedawnienia zostaje przerwany m.in. poprzez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. W przypadku uznania niewłaściwego, momentem ,w którym przerwany zostaje bieg przedawnienia jest chwila, w której wierzyciel powziął wiadomość o zachowaniu dłużnika, które nosi cechy uznania długu (wyrok SN z dnia 25 marca 2012 r., I CSK 457/09).

Redakcja e-wierzytelności

« powrót