Udaremnienie lub uszczuplenie zaspokojenia wierzyciela.

Kto w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela podlega karze pozbawienia wolności do lat trzech. Działanie sprawcy polega na usuwaniu, ukrywaniu, zbywaniu, darowaniu, niszczeniu składników swojego majątku. Czynem zabronionym jest również rzeczywiste lub pozorne obciążanie majątku.
Czyny, o których mowa powyżej popełnione po uzyskaniu przez wierzyciela tytułu wykonawczego zagrożone są karą pozbawienia wolności do lat pięciu.
Nie jest wymagane istnienie orzeczenia nakazującego zapłatę w chwili działania sprawcy przestępstwa, ale logika art. 300 § 1 k.k. wskazuje, że orzeczenie takie w najbliższym czasie będzie wydane.
Z dość bogatego orzecznictwa dotyczącego przestępstw opisanych w art. 300 § 1 k.k. i art. 300 § 2 k.k. wynikają interesujące z punktu widzenia ochrony interesów wierzyciela tezy:
- Zbyciem jest również sprzedaż przez dłużnika ruchomości, którą nabył na raty, zabezpieczonej z tego tytułu prawem zastawu przed uiszczeniem ostatniej raty.
- Samo tylko ukrywanie zajętych ruchomości w okresie poprzedzającym niedojście do skutku wyznaczonej licytacji dopóki nie osiągnęło skutku przestępnego odpowiada pojęciu usiłowania.
- Zajęcie ruchomości dokonuje się przez wpisanie do protokołu zajęcia i umieszczenie na niej znaku ujawniającego zajęcie. Nieumieszczenie odpowiedniego znaku na ruchomości nie wyłącza faktu zajęcia. Nie ma również znaczenia, czy dłużnikowi doręczono protokół zajęcia, jeżeli był przy zajęciu obecny.
- Wszelkie obciążanie lub zmniejszanie zajętej lub zagrożonej zajęciem wierzytelności w szczególności przez zaciąganie zobowiązań ulegających potrąceniu z takiej wierzytelności stanowi czyn przestępczy.
- Ukrycie przedmiotu może nastąpić również w tej postaci, że sprawca nie usuwając przedmiotów z pomieszczenia kłamliwie zapewnia komornika, że ich na miejscu nie ma.
- Dla bytu przestępstwa z art. 300 § 1 k.k. nie ma znaczenia zasadność pretensji cywilnej, nie jest wymagane, by kroki sądowe zostały już podjęte, wystarcza świadomość grożącej egzekucji i podjęcia czynności zmierzającej celowo do jej udaremnienia.
- Przestępstwa z art. 300 § 2 k.k. należą do przestępstw kierunkowych i sprawcy trzeba udowodnić, że działał w celu udaremnienia orzeczenia sądu lub innego organu państwowego.
- Zagrożony niewypłacalnością w rozumieniu art. 300 § 1 k.k. może być każdy dłużnik podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.
- Przestępstwo z art. 300 § 2 k.k. jest przestępstwem skutkowym – kryminalizacja dotyczy tych postaci udaremnienia egzekucji przez dłużnika, które prowadzą do oznaczonego skutku w postaci udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela.
- O ukrywaniu zajętego majątku poprzez utworzenie przez dłużnika nowego rachunku bankowego może być mowa wyłącznie w przypadku, gdy majątek ten na tym rachunku się znalazł.

Przestępstwa z art. 300 § 1 k.k. oraz 300 § 2 k.k. stanowią istotne zagrożenie dla bezpieczeństwa obrotu gospodarczego i interesów wierzycieli. Jednakże praktyka organów ścigania dowodzi, iż trudno wykazać jest zamiar popełnienia czynu zabronionego w sytuacji, gdy nie istnieje jeszcze orzeczenie sądu cywilnego nakładające na dłużnika obowiązek zapłaty.
Wymaga to podjęcia przez wierzyciela szeregu czynności wyprzedzających działanie dłużnika, a także takich, które pozwolą wykazać, iż dłużnik był świadom istniejącego zadłużenia.


Redakcja e-wierzytelności

« powrót