Naprawienie szkody przez poszkodowanego.

W przypadku skazania oskarżonego w związku z popełnieniem przestępstw naruszającym bezpieczeństwo obrotu gospodarczego (przykładowo można tu wymienić czyny opisane w art. 286 k.k., 300 k.k., 301 k.k., 302 k.k.) na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu z jednoczesnym obowiązkiem naprawienia wyrządzonej czynem przestępczym szkody wielokrotnie zdarza się, że skazany nie wykonuje tego obowiązku. Wykonanie uprzednio zawieszonej kary reguluje art. 75 k.k. Zobowiązuje on sąd do każdorazowego ustalania, czy niewykonanie obowiązku ma charakter uchylania się – zawinione postępowanie, czy też jest następstwem niezależnych okoliczności. Obowiązek ustalenia stanu faktycznego oznacza, zgodnie z art. 178 § 2 k.k. wysłuchanie skazanego w celu ustalenia okoliczności jego postępowania.
Wykonanie zawieszonej kary może mieć charakter obligatoryjny lub fakultatywny. Zarządzenie obligatoryjne ma miejsce, gdy skazany w okresie próby popełnia podobne przestępstwo umyślne, za które został już prawomocnie skazany.
Fakultatywne zarządzenie wykonania kary uzależnione jest od wystąpienia przynajmniej jednej z następującej przesłanek:

- sprawca w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, w szczególności popełnia przestępstwo inne niż to, za które został skazany,
- sprawca uchyla się od zapłaty grzywny,
- sprawca uchyla się od orzeczonego dozoru,
- sprawca uchyla się od wykonania nałożonego obowiązku lub orzeczonego środka karnego.

Podejmując decyzję w przedmiocie zarządzenia wykonania kary, sąd ma obowiązek rozważyć, w jakim stopniu niewykonanie nałożonego na sprawcę obowiązku może mieć znaczenie dla oceny prognozy kryminologicznej, która była podstawą decyzji o warunkowym zawieszeniu jej wykonania. Uchylanie się musi oznaczać negatywny stosunek skazanego do nałożonych obowiązków bądź dozoru, będący wyrazem jego złej woli, sprawiającej, że mimo obiektywnych możliwości nie realizuje on obowiązku, gdyż nie ma takiego zamiaru. Tylko takie działanie i postępowanie skazanego zostanie uznane za zawinione.
Jeżeli jednak skazany będzie przejawiał dobrą wolę w wykonaniu obowiązku, co niestety często polega na zapłatach na rzecz pokrzywdzonego drobnych kwot, to nie zostają spełnione przesłanki, na podstawie, których sąd zarządzi wykonie zawieszonej kary pozbawienia wolności. Mówimy tu o sytuacji, gdy sprytny dłużnik–skazany osiąga wysokie dochody, które są jednak nieudokumentowane, a jednocześnie oficjalnie zarabia najniższą krajową i w ten sposób dowodzi przed sądem, że z niewielkich zarobków stara się wykonywać nałożony na niego obowiązek. Jest to sytuacja dość typowa i z punktu widzenia wierzyciela niekorzystna.
Oczywiście dodać trzeba, że część z osób skazanych nie zamierza funkcjonować pod silną presją psychiczną, ale też zauważyć trzeba, że pewna liczba dłużników-skazanych doskonale radzi sobie z tego rodzaju presją. Wybór wierzyciela jest dość trudny, gdyż dłużnik w izolacji na pewno nie zapłaci zobowiązania, chyba, że wierzyciel izolację dłużnika traktuje ambicjonalnie.


Roman Chojnacki
Prezes Zarządu

« powrót