Egzekucja z polisy ubezpieczeniowej.

Jednym z mało znanych i stosunkowo trudnych sposobów egzekucji jest prowadzenie jej z polisy ubezpieczeniowej dłużnika.
Zgodnie z art. 831 § 1 pkt 5 k.p.c. podlegają egzekucji „świadczenia z ubezpieczeń osobowych oraz odszkodowania z ubezpieczeń majątkowych w granicach określonych w drodze rozporządzenia przez Ministra Finansów i Sprawiedliwości”.
Rozporządzenie Ministra Finansów i Sprawiedliwości z dnia 4 lipca 1986 r. w sprawie określenia granic, w jakich świadczenia z ubezpieczeń osobowych i odszkodowania z ubezpieczeń majątkowych nie podlegają egzekucji sądowej, stanowi, że na podstawie art. 831 § 1 pkt 5 k.p.c.:

- z zastrzeżeniem art. 832 i art. 833 § 5 k.p.c. świadczenia pieniężne z ubezpieczeń osobowych, odszkodowania z ubezpieczeń majątkowych nie podlegają egzekucji sądowej w 3/4 częściach tych świadczeń i odszkodowań,
- ograniczenia egzekucji, o których mowa w § 1, nie dotyczą egzekucji mającej na celu zaspokojenie roszczeń alimentacyjnych oraz składki należnej zakładowi ubezpieczeń z tytułu ubezpieczeń osobowych i majątkowych.

Z powyższego wynika jednak, iż 1/4 świadczeń i odszkodowań podlega egzekucji, co każe bardzo poważnie zastanowić się każdemu wierzycielowi, czy nie warto szukać takiego sposobu egzekucji. Wprawdzie rozporządzenie chroni 75% odszkodowania i poszkodowany dłużnik dostaje pieniądze, to naprawdę warto zawalczyć o pozostałe 25%.
Nawiasem mówiąc, nie znajduję uzasadnienia dla takiej ochrony dłużnika, poszkodowany przez dłużnika wierzyciel został niestety zapomniany przez ustawodawcę.

Dość powszechnie po polisy ubezpieczeniowe dłużników sięgają obecnie urzędy skarbowe. Trzeba pamiętać, iż polisy niejednokrotnie pełnią funkcję zbliżoną do lokat bankowych i są czasami bardziej atrakcyjne dla inwestorów, ze względu na możliwość zmniejszenia obciążeń podatkowych.
W przypadku egzekucji komorniczej prowadzonej na wniosek wierzyciela, komornik ma prawo do zajęcia wypłacanej przez ubezpieczającego, będącego dłużnikiem wartości polisy lub wartości lokacyjnej. Zajęcie może nastąpić do wysokości zobowiązań ubezpieczającego określonych tytułami wykonawczymi, w tym kosztami i odsetkami.

Istnieją w procedurze cywilnej instrumenty pozwalające dokonać zajęcia praw wynikających z umowy ubezpieczenia i w sposób skuteczny doprowadzić do wypowiedzenia umowy i zajęcia środków pieniężnych znajdujących się na rachunku umowy.

Nawet biorąc pod uwagę ustawowe ograniczenia, co do możliwych do wyegzekwowania kwot, wierzyciele w zasadzie nie korzystają z tego sposobu egzekucji. Oczywiście, aby prowadzić egzekucję z polisy ubezpieczeniowej, trzeba w pierwszej kolejności zdobyć wiedzę, czy dłużnik takową posiada. Nie istnieje oczywiście żaden centralny rejestr polis, ale istnieją sposoby ustalenia tego faktu.

Pamiętać należy, iż zajęciu podlegają jedynie wierzytelności istniejące, sam, więc fakt, iż dłużnik objęty jest ubezpieczeniem nie wystarcza do skutecznego wyegzekwowania należności tym sposobem.

Egzekucja w omawianym przypadku może być prowadzona, jako egzekucja z innych praw majątkowych – zajęcie prawa majątkowego z tytułu umowy o ubezpieczenie (na wniosek wierzyciela komornik dokona zajęcia prawa). Na mocy takiego zajęcia wierzyciel może wykonywać wszelkie uprawnienia majątkowe przysługujące dłużnikowi. Możliwe jest więc wypowiedzenie umowy, w tym polisy na życie i przeprowadzenie egzekucji ze środków znajdujących się na rachunku polisy.


Roman Chojnacki
Prezes Zarządu „Simplex” Sp. z o.o.

« powrót